Rośliny doniczkowe mogą wspierać mikroklimat wnętrza i ograniczać część lotnych związków organicznych, takich jak formaldehyd czy benzen. Nie usuwają jednak smogu, czyli pyłów PM2,5 i PM10, dlatego nie zastąpią oczyszczacza powietrza. Ich działanie w mieszkaniu jest znacznie słabsze niż w warunkach laboratoryjnych, ale dobrze dobrane gatunki nadal mają walory dekoracyjne i mogą poprawiać wilgotność oraz komfort przebywania w pomieszczeniu.
Czy rośliny naprawdę oczyszczają powietrze?
Tak, ale zakres ich działania jest ograniczony. Rośliny pobierają dwutlenek węgla w procesie fotosyntezy, oddają tlen i uwalniają część wody przez transpirację. Dzięki temu mogą nieco zwiększać wilgotność powietrza. Liście oraz podłoże uczestniczą też w pochłanianiu i rozkładzie niektórych gazowych zanieczyszczeń.
Chodzi głównie o lotne związki organiczne, czyli LZO. Do tej grupy należą między innymi formaldehyd obecny w niektórych meblach, klejach i materiałach wykończeniowych, benzen, toluen oraz trichloroetylen. Nie należy jednak przenosić tych informacji na smog. Pyły zawieszone PM2,5 i PM10 są cząstkami stałymi, których zwykła roślina doniczkowa nie filtruje w sposób porównywalny z urządzeniem wyposażonym w filtr HEPA.
Jedna doniczka ustawiona przy biurku nie zmieni jakości powietrza w całym mieszkaniu. Efekt zależy od liczby i wielkości roślin, ich kondycji, wymiany powietrza oraz powierzchni pomieszczenia. W praktyce ich największą korzyścią pozostają poprawa mikroklimatu, estetyka i bardziej przyjazne odczuwanie wnętrza.
Co wynika z badań NASA?
Badania NASA Clean Air Study obejmowały rośliny umieszczone w szczelnych komorach laboratoryjnych. Sprawdzano, czy wybrane gatunki ograniczają stężenie kilku związków, między innymi formaldehydu, benzenu i trichloroetylenu. Wyniki wskazały, że znaczenie mają nie tylko liście, lecz także system korzeniowy oraz mikroorganizmy żyjące w podłożu.
Mikroorganizmy mogą wspierać rozkład części związków, a roślina wykorzystuje niektóre produkty tego procesu. W zamkniętej komorze, przy określonej ilości zanieczyszczenia i ograniczonej wymianie powietrza, taki mechanizm jest łatwy do zaobserwowania. Mieszkanie ma jednak większą objętość, nieszczelności, wentylację i wiele zmiennych źródeł zanieczyszczeń.
Wynik laboratoryjny nie oznacza, że kilka roślin oczyści całe mieszkanie. Rośliny mogą być uzupełnieniem działań na rzecz jakości powietrza, ale nie zastępują wentylacji ani oczyszczacza.
Dlatego doniesienia o bardzo wysokim procencie usuwanych toksyn należy traktować jako dane dotyczące konkretnego eksperymentu, a nie obietnicę dla każdego domu. W realnych warunkach wpływ roślin na stężenie zanieczyszczeń jest zwykle niewielki.
Kwiaty, które oczyszczają powietrze – jakie gatunki wybrać?
Poniższe rośliny często pojawiają się w badaniach i poradnikach dotyczących ograniczania LZO. Dobierając je do domu, zwróć uwagę także na światło, wilgotność, ilość miejsca i bezpieczeństwo zwierząt.
| Gatunek | Usuwane toksyny | Trudność uprawy |
|---|---|---|
| Skrzydłokwiat | Formaldehyd, benzen, aceton, trichloroetylen | Łatwa do średniej |
| Sansewieria | Formaldehyd, benzen, ksyleny, trichloroetylen | Łatwa |
| Epipremnum złociste | Formaldehyd, benzen, ksyleny | Łatwa |
| Dracena | Formaldehyd, benzen, trichloroetylen | Średnia |
Skrzydłokwiat
Skrzydłokwiat dobrze znosi półcień i przy właściwej pielęgnacji tworzy białe kwiatostany. Jest jednym z bardziej wszechstronnych gatunków wymienianych w kontekście LZO. Lubi lekko wilgotne podłoże i wyższą wilgotność powietrza, dlatego może sprawdzić się w pomieszczeniu z suchym ogrzewaniem, o ile nie stoi przy gorącym kaloryferze.
Sansewieria
Sansewieria, nazywana także wężownicą, jest dobrym wyborem dla osób, które często zapominają o podlewaniu. Toleruje przesuszenie i przeciętne warunki biurowe, ale nie lubi zastoin wody. Najlepiej rośnie w jasnym, rozproszonym świetle, choć znosi także słabsze oświetlenie.
Epipremnum złociste
To szybko rosnące pnącze może zwisać z półki albo być prowadzone przy podporze. Nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji i toleruje okresowe przesuszenie podłoża. W głębokim cieniu jego liście mogą tracić intensywne wybarwienie, dlatego lepsze będzie światło rozproszone.
Dracena
Dracena pasuje do większych wnętrz, ponieważ z czasem może osiągnąć znaczne rozmiary. Preferuje jasne stanowisko bez ostrego południowego słońca i umiarkowane podlewanie. Wymaga przepuszczalnego podłoża oraz doniczki z odpływem, ponieważ przelanie korzeni jest częstszym problemem niż krótkotrwałe przesuszenie.
Warto rozważyć także paproć nefrolepis, zielistkę, palmę koralową, aloes, figowiec benjamina lub bluszcz pospolity. Ich przydatność zależy jednak przede wszystkim od tego, czy zapewnisz im warunki pozwalające na zdrowy wzrost. Osłabiona, przesuszona albo przelana roślina nie będzie dobrym wsparciem dla mikroklimatu.
Jakie rośliny są bezpieczne dla psów i kotów?
Jeśli zwierzęta mają dostęp do doniczek, wybieraj gatunki uznawane za nietoksyczne. Nawet bezpieczna roślina może wywołać problemy żołądkowe po zjedzeniu dużej ilości liści, dlatego doniczki najlepiej ustawić poza zasięgiem pupila. Do grupy często wybieranej do domów ze zwierzętami należą:
- Zielistka Sternberga
- Paproć nefrolepis
- Palma koralowa, czyli chamedora wytworna
- Palma areka
- Gerbera Jamesona
- Trzykrotka
- Liriope szafirkowata
Skrzydłokwiat, sansewieria, dracena, bluszcz pospolity i epipremnum mogą być szkodliwe po zjedzeniu przez psa lub kota. Przed zakupem sprawdź konkretny gatunek i odmianę, a w razie podejrzenia zatrucia skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Jak dbać o rośliny, by zachowały dobrą kondycję?
Pielęgnacja nie zwiększy ich działania do poziomu oczyszczacza, ale pozwoli utrzymać zdrowe liście, korzenie i podłoże. Przy aranżowaniu domowego kącika roślinnego postępuj w takiej kolejności:
- Sprawdź ilość światła w wybranym miejscu i dobierz gatunki do stanowiska, zamiast ustawiać wszystkie rośliny w najciemniejszym kącie.
- Posadź je w przepuszczalnym podłożu i doniczkach z otworem odpływowym, aby powietrze docierało do korzeni, a nadmiar wody mógł odpłynąć.
- Podlewaj dopiero wtedy, gdy potrzeby konkretnego gatunku i wilgotność podłoża wskazują na taką konieczność, ponieważ przelewanie sprzyja gniciu korzeni.
- Regularnie usuwaj kurz z liści miękką, wilgotną ściereczką, szczególnie przy dużych blaszkach liściowych.
- Kontroluj szkodniki i usuwaj chore części roślin, aby problem nie przeniósł się na pozostałe okazy.
Warstwa kurzu ogranicza dostęp światła i może utrudniać wymianę gazową przez aparaty szparkowe. Nie rozpylaj też bez potrzeby intensywnych środków ochrony roślin w pomieszczeniu. Substancje chemiczne i niektóre materiały użyte w doniczkach mogą same stać się źródłem LZO.
Rośliny czy oczyszczacz powietrza?
Rośliny warto wybierać dla zieleni we wnętrzu, poprawy jego odbioru i umiarkowanego wsparcia mikroklimatu. Jeżeli problemem jest smog, dym lub podwyższone stężenie pyłów PM2,5 i PM10, potrzebujesz sprawnej wentylacji oraz oczyszczacza dobranego do wielkości pomieszczenia. To urządzenie jest przeznaczone do filtrowania cząstek, czego rośliny doniczkowe nie potrafią zastąpić.
Najrozsądniejszy układ to połączenie obu rozwiązań: rośliny dla estetyki, wilgotności i komfortu, a oczyszczacz do redukcji pyłów. Wybieraj gatunki, które rzeczywiście utrzymasz przy życiu – zdrowa zielistka, sansewieria czy epipremnum będzie lepszym wyborem niż wymagająca roślina ustawiona w nieodpowiednim miejscu.
